Logic Gate Nedir? Mantık Geçitleri Ne İşe Yarar? - Resimli Rehber

Requadin

Ağaç Yumruklayıcı
En iyi cevaplar
0
Kızıltaş bölümünde birçok kişinin paylaşım yaptığı Logic Gate yani Mantık Geçitlerinin ne işe yaradığı hakkında hiçbir fikriniz yok mu? Duyduğunuzda eğer ileri uzay teknolojisi gibi bir çağrışım yapıyorsa çok yanılıyorsunuz, çünkü bu geçitler gerçekten çok kolay ve bir kısmını çoktan biliyorsunuz bile! Ayrıca Minecraft'ta birçok faydalı alet yapımında da kullanılabilir.
Kızıltaş bilginize güvenmiyorsanız bile, yalnızca sırayla bütün geçitleri okuyun ve rehberin sonuna kadar her şeyi kolaylıkla kavrayabileceksiniz.
Mantık geçitleriyle ilgili aklınıza takılan diğer sorulara cevaplar aşağıda.

Kızıltaş Meşalesi Nasıl Söndürülür?
Fazla basit gözükse bile neredeyse bütün mantık geçitleri bu konsept üzerinden çalıştığından tekrar etmekte fayda var. Bildiğiniz gibi, bir kızıltaş meşalesi elektrik kaynağıdır ve bağlı olduğu kızıltaş kablosuna akım verir. Ancak bunun dışında bir özelliği daha vardır. Eğer bir kızıltaş meşalesinin bağlı olduğu bloğa başka bir kaynaktan akım verirseniz, o meşale sönecektir.
Meşale yanarken şalterin kapalı olduğuna dikkat edin. Şalter açıldığında ise meşalenin altındaki bloğa akım geliyor ve meşale sönüyor.
Bu işlem yalnızca şalterle yapılmak zorunda da değildir. Meşalenin bağlı olduğu bloğa herhangi bir şekilde akım vermeniz yeterli olacaktır. Örneğin aşağıda başka bir meşaleden gelen akım, ana meşaleyi söndürüyor.

OR GATE (VEYA GEÇİDİ)
Size farkında olmasanız da bunların bazılarını çoktan bildiğinizi söylemiştim. İki tane farklı şalteri bir pistona bağlamak bir VEYA geçidi oluşturacaktır. İşte bu kadar basit.
Adından da anlayacağınız gibi, bu mantık geçidinin yaptığı şey şudur: Mavi veya Pembe
Şalterin kapalı olmasına 0 durumu, açık olmasına ise 1 durumu dersek, iki şalterden birinin 1 durumunda olması pistona güç sağlamak için yeterli olacaktır. Pistonun çalışmayacağı tek durum iki şalterin de kapalı olmasıdır. Şimdi eğer bu anlattıklarımızı bir tabloya dökecek olursak bunu elde ederiz:
[​
Matematikte girişlerden biri p diğeri ise q olarak adlandırılır. Ben o yüzden bu pembe şalteri 'p' , mavi şalteri ise 'q' ile tanımlandım. Veya'nın matematiksel gösterimi de ' V ' harfiyle olduğu için, yeşil pistonu da bu şekilde ifade ettim.
İlk satırı inceleyecek olursak, mavi şalter ve pembe şalter de aynı anda 0 yani kapalı. Bu durumda akım oluşmayacak ve yeşil piston da 0 yani kapalı olacak.
İkinci satırda ise mavi şalter 0 iken, pembe şalter 1. Bu durumda ikisinden biri çalışıyor ve dolayısıyla yeşil piston da 1.
Son satırda mavi ve pembe şalter aynı anda açık konumda. Bu yüzden sonucumuz olan yeşil piston da 1 olacak.

NOT GATE (DEĞİL GEÇİDİ)
Bu geçiti de aslında daha önce kullanıyordunuz. Kızıltaş meşalesi kullanmak bir DEĞİL geçidi oluşturmaya yetiyor. Geçidin yaptığı şey ise akımı tersine çevirmek. Yani eğer akım 1 ise, akımı 0 yapıyor; 0 ise 1 yapıyor.
Sol tarafta şalter 0 (kapalı) konumundayken yeşil piston 1 (çalışır) durumda. Sağ tarafta ise tam tersi mevcut. Bunun doğruluk tablosunu çıkartacak olursak:
Değil geçidi matematikte ' ile ifade edilir. Yani sonuç kısmında q' demek, q'nun tersi demektir.

AND GATE (VE GEÇİDİ)
Kelimelerle ifade edersek, Mavi ve Pembedemektir. Yani her iki girişin de 1 olmasını gereklidir. Eğer bir tanesi bile 0 olursa, sonuç 0 olacaktır. Bu geçit birçok faydalı şeyin yapımında kullanılabilir. Aşağıdaki resimde sol tarafta önden ve sağ tarafta da üstten çekişmiş fotoğrafını görüyorsunuz.
Mavi ya da pembe şalterden yalnızca birinin çalışması yeterli değildir ve her iki şalter aynı anda çalışmadığı sürece piston yukarıda olmayacaktır.
Bu nasıl oldu? Öncelikle iki meşale ortadaki bir kızıltaş kablosuna bağlı ve ikisi de oraya akım sağlıyor. Bu kablo da altındaki beyaz bloğa akım sağladığından pistona bağlı olan meşale sönük. Eğer biz ilk baştaki iki meşaleden birini söndürürsek, diğeri hala açık olacağından kabloda akım olacaktır ve hiçbir şey değişmeyecektir. Pistona giden meşaleyi yakmanın tek yolu, ilk baştaki iki meşaleyi de söndürmek yani her iki şalteri de aynı anda açık konuma getirmektir.
Bunun doğruluk tablosunu çıkartacak olursak:
Ve geçidi matematikte '?' ile gösterilir. p ? q şeklindeki ifade de bir 'önerme' olarak adlandırılır. Sonucumuz bu önermenin sonucu olacaktır.

Bu geçit daha önce de belirttiğim gibi Minecraft'ta birçok faydalı şeyin yapımında kullanılabilir. Örneğin bir kapıyı açmak için düğmeye bastığınızda, eğer geceyse kapının açılmamasını sağlamak için bundan yararlanabilirsiniz. Ayrıca bu ve geçidine daha çok ve geçidi bağlayarak işleri abartabilirsiniz. Örneğin, kapınızı yalnızca eğer gündüzse, hava güneşliyse, ocakta yemek yoksa ve bu gün maden hasılatı yapılmışsa açılmaya programlayabilirsiniz. Bunların hepsi sizin hayal gücünüze bağlı.
 
Son düzenleme:

Requadin

Ağaç Yumruklayıcı
En iyi cevaplar
0
NAND GATE (VE DEĞİL GEÇİDİ)
VE geçidinde her iki şalterimiz de 1 konumundaysa, 1 sonucunu alıyorduk. Bu geçit ise VE geçidinin değili, yani tam tersi. Eğer her iki şalterimiz de 1 konumundaysa, 0 sonucu alıyoruz. Diğer bütün hallerde sonucumuz 1 oluyor. Kelimelerle "(Mavi ve Pembe) değil " şeklinde ifade edebiliriz.
Aslında VE geçidinden tek farkı pistona bağlı meşalenin olmaması. Şalterlerimiz kaplı konumda iken iki kızıltaş meşalesi de ortadaki kabloya akım sağlıyor ve bu akım pistonu harekete geçiriyor. Eğer şalterlerden biri kapalıyken, diğeri açık olursa (ortadaki resim) açık olan şalter kabloya hala akım sağlayacağından sonucumuz hala 1 oluyor. 0 sonucu alabildiğimiz tek ihtimal her iki şalterin de kapalı konumda olması.
Bunun doğruluk tablosunu çıkartacak olursak:
Tabloya dikkatlice bakarsanız, VE geçidinin tablosundan tek farkı 3. sütun. VE geçidinde tablo yukarıdan aşağıya 0,0,0,1 şeklinde giderken ; VE DEĞİL geçidinde 1,1,1,0 şeklinde gidiyor. İki geçit arasındaki en belirgin fark, birinde 1 sonucunu almak zor iken diğerinde 0 sonucunu almanın zor olması.

NOR GATE (VEYA DEĞİL GEÇİDİ)
Bu geçit de VEYA geçidinin tam tersi. Eğer iki şalterden biri açıksa, sonucumuz 0 oluyor. Kelimelerle "(Mavi veya Pembe) değil " şeklinde ifade edilebilir.
İkinci resimde pistona giden kızıltaş meşalesine dikkat edin (ilk resimde gözükmüyor). Bu konumdayken piston açık olacaktır. Ancak eğer şalterden biri ya da ikisi aynı anda açılırsa, yani meşaleye giden kabloda akım olursa piston kapanacaktır.
Doğruluk tablosu da VE geçidinin tam tersi:

XOR GATE (XVEYA GEÇİDİ)
Son olarak işin içine X'ler giriyor. Bu geçidin ismi her ne kadar XVEYA olsa da, aslında kontrol ettiği şey iki şalterin durumunun birbirinden farklı olup olmadığı. Yani biri 1 durumunda iken, diğeri 0 mı? Eğer p ve q (yani mavi ve pembe şalterler) birbirlerinden farklı durumdalarsa sonucumuz 1, ancak ikisi de aynı anda 1 ya da 0'sa sonucumuz 0 olacaktır.
Yukarıdaki resimde sol tarafta iki şalter de kapalı konumda, sağ tarafta ise ikisi de açık. Bu her iki durumda da pistonumuz çalışmıyor. Bunun nasıl çalıştığını daha iyi anlamak için birlikte aşağıdaki resimi inceleyelim.
İlk başta her iki şalterimiz de kapalı olduğu için A ve B meşaleleri yanıyor. Bunlardan gelen akımlar da pistona elektrik vermekle sorumlu olan meşaleleri söndürüyor.
Eğer A ve B meşalesini söndürürsek, yani iki şalteri de aynı anda açarsak, onlardan gelen bir akım olmadığı için pistona bağlı meşaleler sönmüyor. Fakat bu sefer de, C meşalesini söndürecek bir akım olmadığı için, C'den gelen akım pistona bağlı olan her iki meşaleyi de aynı anda söndürüyor.
İki şalterden yalnızca birini açtığımızda ise C meşalesi sönük durumda kalıyor, ayrıca A ve B'den biri sönmüş olacağı için, pistona bağlı meşalelerden biri yanıyor ve piston bu durumda çalışabiliyor. Bunun örneğini aşağıdaki resimde görebiliriz.
XVEYA geçidinin doğruluk tablosu ise diğerlerinden biraz daha farklı.


XNOR GATE(XVEYA GEÇİDİ)
DEĞİL geçidinin aslında bir kızıltaş meşalesi olduğunu yukarıda belirtmiştik. Eğer XVEYA geçidine bir DEĞİL geçidi eklersek, XVEYA DEĞİL geçidi elde ederiz. Bu geçit de iki şalterin durumunun birbirinden farklı olup olmadığını kontrol ediyor, ancak bu sefer sonuç eğer iki şalter de aynı konumdaysa 1 oluyor.
Bunun çalışma prensibi de XVEYA ile aynı, yalnızca en sonda bütün sonuçları tersine çeviren bir meşale var. Doğruluk tablosu da şöyle:
 
Son düzenleme:

Requadin

Ağaç Yumruklayıcı
En iyi cevaplar
0
IMPLEMENTS GATE (İSE GEÇİDİ)
Bu geçit çok fazla kullanılmasa da belirtmekte fayda var. Kontrol ettiği şey mavi şalterin açık olduğu durumda pembe şalterin durumu. Biraz karmaşık gelebilir. Kısaca mavi şalterin açık olmadığı tüm durumlarda sonucumuz 1. Fakat mavi şalter açıksa, sonucun bir olması için pembe şalterin de açık olması gerekiyor. Değilse, sonucumuz 0 oluyor.
İlk resimde hiçbir şalter açık değil, fakat kızıltaş meşalesi kabloya akım sağlıyor ve piston açık konumda. Eğer pembe şalter açık olsaydı bir şey değişmeyecekti çünkü kabloda zaten akım var.
Ancak ikinci resimde ise mavi şalter açık ve bu yüzden meşale sönmüş. Geriye kabloya akım sağlayacak pembe şalter kalıyor ama o da açık değil. O yüzden piston kapalı. Eğer üçüncü resimdeki gibi pembe şalter açık olsaydı, piston yine açık konumda olacaktı.
Doğruluk tablosuna gelince şöyle:

Neden Mantık Geçidi?
Bu şekilde adlandırılmalarının bir sebebi var. Bu geçitlerin hepsi aslında birer soruya mantıksal cevaplar veriyorlar. A ve B'yi iki farklı şalter (p ve q) gibi düşünün:
Bir mantık geçidini buradaki soruyu soran olarak varsayalım. Eğer aldığı cevap "EVET" ise geçit akım üretiyor, eğer cevap "HAYIR" ise geçit akım üretmiyor.

Neler Yapılabilir?
Yukarıdaki resimlerde gördükleriniz sadece örneklerdi. Bu geçitleri istediğiniz gibi dizayn edebilirsiniz (çalıştıkları sürece). Giriş kaynakları şalterler; çıkışlar da pistonlar olmak zorunda değil. İstediğiniz malzemeleri kullanabilir ve istediğiniz şekilde tasarımlar yapabilirsiniz.

Kişisel Notlarım
Bu konunun gerçek adı İnformatik (Bilişim).
Linki görebilmek için üye olmanız gerekiyor. Giriş yap veya üye ol.
dersinde 9. sınıfta görüyorsunuz ve buradaki gibi elbette kızıltaş meşaleleri vb. şeyler yok. Bu rehberin siz 9. sınıfa geldiğinizde dahi çok işinize yarayacağını düşünüyorum. Resimler, anlatım tamamen bana aittir. İşinize yaradıysa / hoşunuza gittiyse lütfen bir beğeniyi eksik etmeyin. Yorumlarınızı anlamış olsanız da olmasanız da bekliyorum. İncelediğiniz için teşekkürler. -Requadin
Kaynak göstermek şartı ile alıntı yapılabilir.
 
Son düzenleme:
Üst